Skibas Polskie piosenkarki lat 60. i 70. nie tylko śpiewały popularne przeboje. Tworzyły nowe style, przełamywały obyczajowe granice i zmieniały sposób, w jaki kobiety pokazywano na scenie. Ewa Demarczyk nadała piosence literackiej teatralną siłę, Karin Stanek i Mira Kubasińska wprowadziły rockową energię, a Maryla Rodowicz oraz Anna Jantar połączyły ambitne teksty z muzyką, którą śpiewała cała Polska.
Ich utwory nadal pojawiają się w radiu, filmach i programach telewizyjnych. Sięgają po nie także młodsi artyści.
Dlaczego lata 60. i 70. były tak ważne?
W latach 60. szybko rozwijała się telewizja, a festiwale w Opolu i Sopocie przyciągały miliony widzów. Jeden udany występ mógł w krótkim czasie zmienić nieznaną wokalistkę w ogólnopolską gwiazdę.
Na scenie spotykały się wtedy różne style:
- piosenka literacka,
- poezja śpiewana,
- jazz,
- rock i blues,
- bigbit,
- folk,
- pop estradowy.
Wokalistki często swobodnie łączyły te gatunki. Liczył się nie tylko głos. Ważne były też gesty, strój, mimika, sposób poruszania się oraz kontakt z publicznością.
Ogromne znaczenie mieli autorzy tekstów i kompozytorzy. Piosenkarki współpracowały między innymi z Agnieszką Osiecką, Wojciechem Młynarskim, Jonaszem Koftą, Zygmuntem Koniecznym i Jarosławem Kukulskim.
Ewa Demarczyk – piosenka jak spektakl teatralny
Ewa Demarczyk była jedną z najważniejszych postaci polskiej piosenki artystycznej. Na początku lat 60. związała się z krakowską Piwnicą pod Baranami. Śpiewała tam utwory komponowane głównie przez Zygmunta Koniecznego.
Jej koncerty trudno było pomylić ze zwykłym występem estradowym. Demarczyk budowała napięcie głosem, ruchem, mimiką, światłem, a nawet ciszą. Każda piosenka stawała się małym przedstawieniem.
Wykonywała teksty Juliana Tuwima, Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Bolesława Leśmiana i Mirona Białoszewskiego. Do jej najważniejszych utworów należą:
- „Karuzela z madonnami”,
- „Grande Valse Brillante”,
- „Czarne anioły”,
- „Taki pejzaż”,
- „Rebeka”.
Demarczyk pokazała, że piosenka może wymagać takiego samego skupienia jak poezja lub teatr. Koncertowała w Europie, Stanach Zjednoczonych, Japonii, Australii i Meksyku. Występowała między innymi w nowojorskiej Carnegie Hall oraz londyńskiej Queen Elizabeth Hall.
Jej sposób interpretowania tekstów do dziś inspiruje wykonawców piosenki aktorskiej, poezji śpiewanej i ambitnego popu.
Irena Santor – elegancja i perfekcyjny warsztat
Irena Santor zaczynała w Państwowym Zespole Ludowym Pieśni i Tańca „Mazowsze”. Później rozpoczęła karierę solową i szybko stała się jedną z najbardziej cenionych polskich wokalistek.
Miała czysty głos, świetną dykcję i spokojny, elegancki sposób śpiewania. Popularność przyniosły jej między innymi piosenki:
- „Tych lat nie odda nikt”,
- „Powrócisz tu”,
- „Embarras”,
- „Już nie ma dzikich plaż”,
- „Małe mieszkanko na Mariensztacie”.
Santor nie potrzebowała skandali ani krzykliwych strojów. Jej siłą były dobre przygotowanie, starannie wybrane utwory i szacunek do tekstu.
Pokazała, że masowa popularność może iść w parze z muzyczną precyzją oraz klasą.
Anna German – polski głos znany za granicą
Jasny i charakterystyczny głos Anny German trudno pomylić z jakimkolwiek innym. Artystka śpiewała liryczne ballady, utwory inspirowane muzyką klasyczną oraz piosenki pochodzące z różnych kultur.
Do jej największych przebojów należą:
- „Tańczące Eurydyki”,
- „Człowieczy los”,
- „Bal u Posejdona”,
- „Greckie wino”,
- „Wróć do Sorrento”.
Sukcesy na festiwalach w Opolu i Sopocie otworzyły jej drogę do zagranicznej kariery. Występowała między innymi we Włoszech i Związku Radzieckim. W 1967 roku pojawiła się na festiwalu w San Remo.
W tym samym roku przeżyła ciężki wypadek samochodowy we Włoszech. Po długiej rehabilitacji wróciła na scenę.
Anna German śpiewała w wielu językach, ale zawsze zachowywała własny styl. Nie stawiała na tanie efekty. Jej interpretacje były spokojne, szczere i pełne emocji. Do dziś ma wielu słuchaczy nie tylko w Polsce, lecz także w krajach dawnego Związku Radzieckiego.
Karin Stanek – rockandrollowa energia polskiego bigbitu
Karin Stanek wniosła na polską scenę ruch, swobodę i młodzieńczą energię. Występowała z zespołem Czerwono-Czarni, który należał do pionierów polskiego bigbitu.
Miała mocny głos i dynamicznie poruszała się na scenie. Zamiast długich sukni często wybierała spodnie i prostą bluzkę. Młode fanki kopiowały jej stroje oraz fryzurę.
Największe przeboje Karin Stanek to:
- „Malowana lala”,
- „Chłopiec z gitarą”,
- „Jedziemy autostopem”,
- „Jimmy Joe”,
- „Trzysta tysięcy gitar”.
Stanek stworzyła nowy typ kobiecej gwiazdy. Była bezpośrednia, energiczna i bliska młodemu pokoleniu. Pokazała też, że polski bigbit nie musi być jedynie kopią muzyki z Zachodu.
Kalina Jędrusik – zmysłowość i odwaga
Kalina Jędrusik łączyła śpiew z aktorstwem, ironią i wyrazistą osobowością. Na scenie świadomie podkreślała swoją kobiecość, co w realiach PRL-u często wywoływało kontrowersje.
Wykonywała między innymi:
- „Bo we mnie jest seks”,
- „Z kim tak ci będzie źle jak ze mną”,
- „Ciepła wdówka na zimę”,
- „S.O.S.”,
- „Mój pierwszy bal”.
Była jedną z najważniejszych postaci „Kabaretu Starszych Panów”. Nie miała potężnego głosu, ale świetnie interpretowała tekst. Potrafiła jednym gestem, spojrzeniem albo zmianą tonu nadać piosence zupełnie nowe znaczenie.
Jędrusik przełamała sztywny obraz kobiety obecnej w telewizji. Nie ukrywała zmysłowości i nie dopasowywała się do konserwatywnych oczekiwań.
Sława Przybylska – siła spokojnej opowieści
Sława Przybylska zdobyła dużą popularność dzięki piosence „Pamiętasz, była jesień”, znanej z filmu „Pożegnania”.
Śpiewała oszczędnie, bez przesadnej ekspresji. Skupiała uwagę na słowach, nastroju i historii ukrytej w piosence. W jej repertuarze znalazły się utwory polskie, żydowskie, rosyjskie, francuskie i hiszpańskie.
Często opowiadały o miłości, pamięci, przemijaniu i wojnie.
Przybylska udowodniła, że nie trzeba imponować siłą głosu, aby poruszyć słuchacza. Czasem ważniejsza jest wiarygodność.
Maryla Rodowicz – gwiazda, której nie dało się przeoczyć
Maryla Rodowicz pojawiła się na scenie pod koniec lat 60. W 1968 roku wystąpiła w koncercie debiutów na festiwalu w Opolu, a w kolejnej dekadzie stała się jedną z największych gwiazd polskiej muzyki.
Łączyła pop, folk, rock, country i piosenkę literacką. Wiele jej najważniejszych utworów powstało we współpracy z Agnieszką Osiecką.
Do znanych przebojów Rodowicz należą:
- „Małgośka”,
- „Jadą wozy kolorowe”,
- „Ballada wagonowa”,
- „Sing-Sing”,
- „Remedium”,
- „Damą być”.
Rodowicz stworzyła kompletny wizerunek gwiazdy pop. Miała rozpoznawalny głos, kolorowe stroje, dużo energii i świetny kontakt z publicznością.
Za widowiskową oprawą nie znikały jednak teksty. Artystka potrafiła śpiewać zarówno lekkie przeboje, jak i utwory o samotności, rozstaniu czy przemijaniu.
Jej styl stał się wzorem dla kolejnych pokoleń polskich wokalistek.
Anna Jantar – nowoczesny pop lat 70.
Anna Jantar była jednym z najważniejszych głosów polskiego popu lat 70. Wcześniej występowała jako Anna Szmeterling, między innymi w zespole Waganci.
Przełom w jej solowej karierze przyniosła piosenka „Najtrudniejszy pierwszy krok”. Później pojawiły się kolejne przeboje:
- „Tyle słońca w całym mieście”,
- „Staruszek świat”,
- „Nic nie może wiecznie trwać”,
- „Moje jedyne marzenie”,
- „Za każdy uśmiech”,
- „Baju-baj, proszę pana”.
Wiele jej utworów skomponował Jarosław Kukulski. Piosenki miały taneczne rytmy, dopracowane aranżacje i refreny, które łatwo zapadały w pamięć. Nie brakowało w nich również emocji.
Śmierć Anny Jantar w katastrofie lotniczej w 1980 roku przerwała jej karierę w chwili, gdy nadal rozwijała swój styl. Jej piosenki wciąż są obecne w radiu i repertuarze młodszych wykonawców.
Mira Kubasińska – mocny głos polskiego blues-rocka
Mira Kubasińska była związana z zespołami Blackout i Breakout oraz z Tadeuszem Nalepą. Jej surowy, lekko chropowaty głos świetnie pasował do rockowych gitar i bluesowych melodii.
Śpiewała między innymi:
- „Poszłabym za tobą”,
- „Na drugim brzegu tęczy”,
- „Gdybyś kochał, hej”,
- „W co mam wierzyć”,
- „Do kogo idziesz”.
Kubasińska nie próbowała brzmieć delikatnie ani elegancko. Śpiewała mocno, naturalnie i bez wygładzania emocji.
Razem z Karin Stanek pokazała, że kobieta może być pełnoprawną częścią rockowej sceny, a nie tylko ozdobą zespołu.
Halina Frąckowiak – od bigbitu do ambitnego popu
Halina Frąckowiak zaczynała w zespołach młodzieżowych, między innymi w Czerwono-Czarnych. Później śpiewała w grupie ABC, a następnie rozpoczęła karierę solową.
Do jej najpopularniejszych utworów należą:
- „Napisz, proszę”,
- „Bądź gotowy dziś do drogi”,
- „Papierowy księżyc”,
- „Serca gwiazd”,
- „Mały elf”.
Miała silny głos i dobrze odnajdywała się w różnych gatunkach. Z czasem przeszła od prostego bigbitu do bardziej rozbudowanych aranżacji popowych.
Jej kariera pokazuje, jak zmieniała się polska scena. Wokalistki zaczynające w zespołach młodzieżowych z czasem mogły budować własny repertuar, styl i sceniczny wizerunek.
Urszula Sipińska – wokalistka, która sama komponowała
Urszula Sipińska nie tylko śpiewała, ale też komponowała. Wyróżniało ją to w czasach, gdy repertuar dla piosenkarek najczęściej tworzyli mężczyźni.
Do jej najbardziej znanych piosenek należą:
- „Zapomniałam”,
- „Mam cudownych rodziców”,
- „To był świat w zupełnie starym stylu”,
- „Są takie dni w tygodniu”,
- „Chcę wyjechać na wieś”.
Sipińska łączyła łatwe do zapamiętania melodie z własnym, rozpoznawalnym stylem. Pokazała, że wokalistka może mieć realny wpływ nie tylko na wykonanie, lecz także na powstawanie utworu.
Dobrym uzupełnieniem tego tematu są także polskie aktorki lat 70 i 80, które podobnie jak piosenkarki tamtej epoki przełamywały schematy i tworzyły wyraziste kobiece role.
Co zmieniły polskie piosenkarki lat 60. i 70.?
Ich znaczenia nie można mierzyć wyłącznie liczbą przebojów. Każda z tych artystek wniosła na scenę coś nowego.
Poszerzyły granice interpretacji
Ewa Demarczyk i Sława Przybylska pokazały, że głos może przede wszystkim opowiadać historię. Nie musi zachwycać wyłącznie skalą lub siłą.
Wprowadziły kobiety do rocka
Karin Stanek, Mira Kubasińska i Halina Frąckowiak udowodniły, że gitarowa muzyka nie jest zarezerwowana dla mężczyzn.
Stworzyły nowoczesny pop
Maryla Rodowicz i Anna Jantar połączyły dobre teksty, chwytliwe melodie, wyrazisty wizerunek i masową popularność.
Zdobyły zagraniczną publiczność
Anna German i Ewa Demarczyk występowały na wielu światowych scenach. Pokazały, że polska piosenka może zainteresować słuchaczy mimo bariery językowej.
Zmieniły wizerunek kobiety na scenie
Irena Santor reprezentowała klasyczną elegancję. Kalina Jędrusik świadomie podkreślała zmysłowość, a Karin Stanek i Mira Kubasińska wybierały rockową swobodę.
Nie istniał już jeden obowiązujący model piosenkarki.
W kolejnej dekadzie polskie piosenkarki lat 70 80 nadal rozwijały pop, rock i piosenkę estradową, łącząc chwytliwe melodie z coraz odważniejszym wizerunkiem scenicznym.
Najważniejsze wnioski
Ewa Demarczyk zmieniła piosenkę literacką w intensywny spektakl teatralny.
Irena Santor wyznaczyła wysoki standard wokalnej precyzji i profesjonalizmu.
Anna German zbudowała rozpoznawalność poza Polską i śpiewała dla publiczności w wielu krajach.
Karin Stanek oraz Mira Kubasińska wniosły na scenę rockową energię, swobodę i bezpośredniość.
Kalina Jędrusik przełamywała obyczajowe ograniczenia i zmieniła sposób pokazywania kobiecości w telewizji.
Maryla Rodowicz stworzyła wzór widowiskowej i wyrazistej gwiazdy pop.
Anna Jantar nadała polskiej muzyce lat 70. nowoczesne, melodyjne i radiowe brzmienie.
Urszula Sipińska pokazała, że piosenkarka może nie tylko wykonywać utwory, ale też je komponować.
Dorobek tych artystek nadal żyje. Ich piosenki są śpiewane, nagrywane na nowo i odkrywane przez kolejne pokolenia słuchaczy.
FAQ
Kto był najważniejszą polską piosenkarką lat 60.?
Nie ma jednej odpowiedzi. Ewa Demarczyk miała ogromny wpływ na piosenkę literacką, Karin Stanek zmieniła muzykę młodzieżową, a Irena Santor wyznaczyła standard klasycznej piosenki estradowej.
Które polskie piosenkarki zrobiły karierę za granicą?
Największą rozpoznawalność poza Polską zdobyły Anna German i Ewa Demarczyk. German była bardzo popularna między innymi w Związku Radzieckim i we Włoszech. Demarczyk koncertowała w Europie, Ameryce, Australii i Japonii.
Kto był największą gwiazdą polskiej muzyki lat 70.?
Do największych gwiazd należały Maryla Rodowicz, Anna Jantar, Irena Jarocka, Zdzisława Sośnicka, Halina Frąckowiak i Urszula Sipińska. Najdłużej obecna w kulturze masowej pozostaje Maryla Rodowicz.
Które piosenkarki śpiewały rock i bigbit?
Z rockiem i bigbitem były związane przede wszystkim Karin Stanek, Mira Kubasińska i Halina Frąckowiak. Do tej grupy można zaliczyć również Helenę Majdaniec oraz Adę Rusowicz.
Dlaczego piosenki z lat 60. i 70. nadal są popularne?
Mają wyraziste melodie i dobre teksty, często napisane przez cenionych poetów oraz autorów. Opowiadają o miłości, rozstaniu, tęsknocie, wolności i przemijaniu. Te emocje pozostają zrozumiałe bez względu na epokę.
